استاندارد جهانی کدگذاری مواد و تجهیزات در صنعت نفت و پتروشیمی
MESC سرواژهی “کد و استاندارد مواد و تجهیزات” است و به عنوان یک سیستم استانداردسازی دادهها برای مدیریت اطلاعات تجهیزات و مواد در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و سایر صنایع وابسته به کار میرود. این سیستم در سال ۱۹۱۴ توسط شرکت نفتی شل طراحی شد و از آن زمان تاکنون، تحولات و بهروزرسانیهای گستردهای را تجربه کرده است.
هدف اصلی MESC ایجاد یک زبان مشترک بین مصرفکنندگان و تأمینکنندگان (وندورها) از طریق توصیف استاندارد اقلام، بهینهسازی زنجیره تأمین و افزایش دقت و یکپارچگی در مدیریت دادههای صنعتی است. این استاندارد به شرکتها کمک میکند تا با شفافیت بیشتر، کاهش هزینهها و افزایش کارایی در فرایندهای تأمین و انبارداری مواجه شوند.
MESC چگونه به کسبوکار شما کمک میکند؟
استانداردسازی اطلاعات و کاهش مغایرتهای فنی
بهینهسازی فرآیندهای خرید و تأمین تجهیزات
تسهیل ارتباط بین تأمینکنندگان و مصرفکنندگان
کاهش هزینههای نگهداری و مدیریت انبار

تاریخچه MESC
در سال ۱۹۱۴ گروهی از متخصصین شرکت BPM وابسته به شرکت نفتی شل هلند، طراحی یکی از قدیمی ترین سیستم های کدینگ استاندارد را در دنیا شروع کردند. در سال های بعد این سیستم تبدیل به پل ارتباطی و زبان مشترک اقلام در بسیاری از پروژه های شرکت شل در سراسر دنیا گردید.
دو سال بعد از اختراع تلکس (سال ۱۹۳۰ میلادی) در سال ۱۹۳۲ سیستم کدینگ MESC تحت تاثیر این اختراع، متحول شد و به طور رسمی سیستم کد و استاندارد مواد و تجهیزات موسوم به MESC ایجاد و بکارگیری از آن شروع شد. فرق اساسی که نسبت به قبل ایجاد شده بود، اختصاص کد ۷ رقمی منحصر به فرد برای مواد و تجهیزات بود.
با استفاده از کدهای ۷ رقمی و همچنین با کمک تلکس، امکان تبادل اطلاعات بین دفتر مرکزی و سایر پروژه ها در سراسر دنیا در MESC بوجود آمده بود. کد ۷ رقمی به گره های طبقه بندی MESC اختصاص پیدا می کرد و کارشناس دریافت کننده کد، به کتابچه مربوطه مراجعه می کرد و از این طریق اطلاعات مورد را بازیابی می کرد.
جهت فهم و سرعت بیشتر در درک این کدها، کدها با ارقام معنادار تعریف می شدند. بطور مثال اگر دو رقم اول کد ۷۶ بود، کارشناس متوجه می شد که باید به سراغ کتابچه شماره ۷۶ که مربوط به فلنج ها و اتصالات تاسیسات است برود و با مراجعه به زیر بخش های مربوطه شرح کالا را استخراج می کرد.
بدین ترتیب اطلاعات با حجم کمتری تبادل پیدا می کرد. این روش کدگذاری، به عنوان اولین روش ابداعی مستند در جهان محسوب می شود. در سال ۱۹۴۶ و به دلیل زیاد شدن تنوع اقلام، تعداد رقم های کد MESC به ۱۰ رقم افزایش پیدا کرد. و با پیدایش رایانه و امکان ذخیره اطلاعات در دیسکت های فشرده، شرکت “شل” در سال ۱۹۸۵ اطلاعات خود را بر روی دیسکت ها ذخیره نمود و بدین ترتیب اطلاعات این سیستم و روش های شناسایی و کدگذاری از دفتر مرکزی به سایر پروژه ها و دفاتر آن در سراسر دنیا انتقال پیدا کرد.
MESC در ایران
در سال ۱۳۳۳ قرارداد کنسرسیوم نفتی ایران منعقد شد و شرکت های عامل نفت ایران در مناطق نفت خیز جنوب و پالایشگاه آبادان تشکیل شدند. طرح مکانیزه کردن عملیات و فرآیندها با هدف کاهش هزینه های تولید در دستور کار قرار گرفت.
یکی از موارد مهم سیستم تامین کالا بود که به شرکت نفتی “شل” هلند سپرده شد. متخصصان این شرکت نیز سیستم سفارشات و کنترل موجودی را در شرکت نفت پی ریزی نمودند.
برای طبقه بندی اقلام (کالاها، قطعات یدکی) سیستم طبقه بندی و استاندارد کالا (MESC) را پیاده سازی نمودند. و پس از آن با توجه به کارآمد بودن آن، این سیستم در سایر تاسیسات و مراکز نفتی ایران به مرور زمان پیاده سازی گردید. با گذشت ۶۳ سال از زمان شروع به کار این سیستم در ایران، اصول این سیستم در سازمان ها و مراکز زیادی مورد استفاده قرار کرفته است.
از جمله این مراکز می توان به شرکت ملی نفت ایران، شرکت ملی پتروشیمی ایران، شرکت ملی گاز ایران و شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران اشاره نمود.
اهداف MESC
اهداف شرکت «شل» از ایجاد MESC برای مواد و تجهیزات در سال ۱۹۱۴ موارد زیر بود:
- ایجاد زبان مشترک بین واحدهای مختلف یک پروژه
- ایجاد پل ارتباطی بین تامین کنندگان و واحدهای استفاده کننده مواد
- کمک به شناسایی اقلام و فرهنگ سازی سازمانی معرفی اقلام
طبقهبندی MESC
MESC دارای یک طبقه بندی سه (۳) سطحی است. نام و ظرفیت تعداد گره هر یک از سطوح این طبقهبندی به شرح زیر است:
- سطح اول: نام این سطح «گروه اصلی» است و حداکثر ظرفیت تعداد گره آن صد (۱۰۰) است.
- سطح دوم: نام این سطح «گروه فرعی» است و حداکثر ظرفیت تعداد گره آن صد (۱۰۰) است.
- سطح سوم: نام این سطح «گروه فرعی دوم» یا گروه جزء از گروه فرعی، است و حداکثر ظرفیت تعداد گره آن صد (۱۰۰) است. مواد و تجهیزات شناساییشده در سیستم MESC به این سطح متصل میباشند.
یکصد گروه اصلی موجود در طبقهبندی MESC را میتوان به ۱۲ بخش عمده تقسیمبندی نمود که هر بخش به یک حوزه عملیاتی مشخص گرایش دارد. رابطه این حوزههای عملیاتی و یکصد گروه اصلی MESC در جدول ۱ به نمایش درآمده است.
